Yetişkinler Eğitiminde Profesyonel Standartlar
Estonya, İngiltere ve Türkiye’de Yetişkinler Eğitiminde Profesyonel Standartlar[*]

Prof. Dr. Emel Ültanır ve Prof. Dr. Gürcan Ültanır
Mersin Üniversitesi- Eğitim Fakültesi

Özet
Bireyin öğrenmesi ister rastlantısal, ister planlı eğitim etkinlikleri şeklinde olsun, sadece planlı eğitim etkinliklerine “yetişkin eğitimi” denilmektedir. Yaşam boyu öğrenme (lifelong learning) ve yaşam boyu eğitim (lifelong education) eğitim kavramından, yetişkin eğitiminden daha geniş bir kavram olarak söz eder; her ikisinde de öğrenme ve eğitim, beşikten-mezara kadar süren etkinliklerdir. Projenin amacı, üye ülkelerle (Estonya, İngiltere ve Türkiye) iyi bir paylaşım içinde, yetişkin eğitimindeki öğretmenlerin profesyonel standartlarının geliştirilmesini desteklemektir. Estonya Yetişkin Eğiticileri Derneği (The Association of Estonian Adult Educators- AEAE) ANDRAS, Estonya’nın hükümete bağlı olmayan bir örgütü olup, yaşam boyu öğrenme düşüncesini yaygınlaştırmaktadır. İngiltere’de Yaşam Boyu Öğrenme, yaşam boyu öğrenme alanındaki tüm çalışmaların profesyonel gelişiminden sorumlu olan beceriler kurulu sektörüdür. Türkiye’de yetişkin eğitimi ve örgün olmayan eğitimle devletin eğitim avantajından yararlanmamış olan ya da diploma almadan okulu terk edenlere eğitim olanakları sunulur.
Anahtar Kelimeler: Andragoji (Yetişkin Eğitim Bilimi), Yetişkin Eğitimi, Yetişkin, Profesyonel Standartlar.

Professional Standarts for Adult Education in Estonia, United Kingdom and Turkey.
Summary
While learning can occur both incidentally and planned educational activities, it is only the planned activities that called “adult education”. Lifelong learning and lifelong education actually refer to a concept of education broader than adult education; both terms cast learning or education as a cradle-to-grave activity. The project aims to support the development of professional standarts for teachers of adult education by identifying and sharing good practice within the partnership (Estonia, United Kingdom and Turkey) countries. The Association of Estonian Adult Educators (AEAE) ANDRAS is a non-governmental umbrella organisation for adult educators. Andras promotes the idea of lifelong learning. Lifelong Learning UK is the sector skills council responsible for the professional development of all those working in the field of lifelong learning. In Turkey, with adult education and non-formal education, educational opportunities are presented to the people who have never taken the advantage of governmental education or who have left the school without getting and diploma.
Key Words: Andragoji, Adult Education, Adult, Professional Standarts.

Giriş
Bireyin öğrenmesi ister rastlantısal, ister planlı eğitim etkinlikleri şeklinde olsun, sadece planlı eğitim etkinliklerine “yetişkin eğitimi” denilmektedir. Bu bağlamda Andragoji kavramı, “yetişkin” anlamında olup Yunanca’daki “ander” sözcüğünden türetilmiş ve eğitim biliminde yetişkinin öğretim bilimi veya öğretme sanatı olarak kullanılmaktadır. Andragoji, grup çalışmalarına yönelik özgün bir öğretim olup, bir yönlendirici (merkezdeki eleman) tarafından biçimlendirilir. Bu merkezdeki eleman, bazen öğretim elemanı bazen de grubun içinden çıkan diğer bir elemandır. Andragoji, kendi kendine öğrenen öğretim biçimine yönelik uygulamalar ve kuramlar bütünüdür. Bu öğretim, içerik veya konu merkezli olmayıp daha çok problem çözümüne veya ödevlerin yerine getirilmesine yöneliktir (Emfang Andragogie http://www.cam.org/)

Andragoji aşağıdaki ilkelere dayanır (Bkz.Bernard, 1984; Haendler, 1985):
Yetişkin, kendi yaşamında daha önceden kazandığı deneyimlere sahipse yaşamına bağlı unsurları daha iyi öğrenir.
Yetişkin, bilinçli öğrenen kişi olarak kabul edilir.
Yetişkin konuya odaklanmada düşüş yaşamaz, uyarıcılara karşı verdiği tepkilerin süresi yaşıyla doğru orantılı artış gösterir.
Kendisine güvenildiği ve katılımı tercih edildiği an yetişkin öğretimi giderek kolaylaşır.
Yetişkinde başarısızlıktan korku yoktur.
Yetişkin, eğitim içerisinde geçen ve geride kalan zaman veya yılları kayıp olarak görmez.
Yetişkin salt öğrenmek yerine şu anki problemin çözümünü öğrenir.
Siebert (2003) “yetişkin eğitimi, eğitim biliminin bir parçası olarak kabul edilmek zorundadır” demekte ve yetişkin eğitimindeki eğilimler ve sağlık, sosyal politikalar ve ekonomi anlamındaki diğer bağımlı değişkenler” olmalıdır diye eklemektedir. Ayrıca androgoji kavramını eğitim biliminin uluslararası bir kavramı olarak görmektedir. Ona göre bu kavram pedagoji ile uyumludur. Sözcük anlamı olarak Almanya’da “erkek yönetimi” olarak anlaşıldığından, Almanca kaynaklarda neredeyse hiç kullanılmadığını vurgulamaktadır.

Eğitimde belirli dönemler, farklı değişkenler ve farklı ölçütlere göre diğerlerine oranla önem kazanabilir. Bu dönemler, “yaşam boyu eğitim” üst başlığı altında alt ana başlıklar altında toplandığında “hizmet öncesi eğitim”, “üstüne eğitim – hizmet içi eğitim” ve “hizmet sonrası” eğitim olarak isimlendirilir. “Hizmet Öncesi Eğitim”, elementar alandan başlayıp, zorunlu ilköğretim dönemlerini kapsayarak, bir mesleki eğitimle son bulabilir veya dördüncül alana, hatta akademik araştırma ihtiyacı zorunlu ise onun üzerindeki lisans üstü eğitimin belli aşamalarına kadar uzayabilir. “Üstüne Eğitim – Hizmet İçi Eğitim”, yetişkinler eğitimi kapsamında olup, meslekte yeni bilgilere ulaşma, meslek değiştirme, meslek içerisinde sağlıklı iletişim kurma amaçlarını kapsar. “Hizmet Sonrası Eğitim” ise, emeklilik dönemindeki boş vakitlerin amaçlı değerlendirilmesini, olan hobilerde uzmanlaşma veya yeni hobiler edinme ile ileri yaşların getirdiği sorunlarla baş etmek ve sağlıklı yaşamak hedeflerini kapsar.

Yaşam boyu öğrenme (lifelong learning) ve yaşam boyu eğitim (lifelong education) terimlerinde yer alan eğitim ya da öğrenme terimleri, beşikten mezara kadar süren eğitim ve öğrenme yaşantısını ifade etmektedir. Sürekli eğitim (continuing education) eğitim teriminin kullanımı “yetişkin” ve yetişkin eğitimci terimlerinin kullanımındaki problem etrafında döner. Yetişkin eğitimi, halk okul sisteminin uzantısı olarak görünmektedir. Yüksek eğitim kurumlarının da kullandıkları bir terim olan sürekli öğrenme, yetişkinler için akşam ve hafta sonları dersleri sunmaktadır. Buradaki süreklilik kelimesi, güncelleşen şekliyle sürekli profesyonel eğitimi (continuing professional education) çağrıştırmaktadır, fakat bu terimin yetişkin eğitimi kavramı ile yer değiştirmesine rağbet edilmemektedir (Merriam ve Brockett, 1997).

Uluslarası çok bilinen ve Kuzey Amerika’da kullanımı artan üçlü terim, örgün eğitim (formal), yaygın eğitim (informal) ve örgün olmayan eğitim (non formal) kavramlarıdır. Eğitim etkinliklerinin bu üçlü sınıflandırması sıkça yetişkin eğitimi kavramını çağrıştırmaktadır. Örgün eğitim, özelleşmiş programlar sunan teknik ve mesleki öğretimle birlikte, hem özel ve hem de halk okullarının tüm seviyelerini kapsayan eğitim kurumlarıdır. Yaygın eğitim, genellikle plansız, yaşantı-temelli, bireyin günlük yaşamında rastlantısal öğrenmeyle oluşan, örneğin doktor ofisindeki bir magazine göz gezdirme, arkadaşlarla rasgele konuşma, televizyon izleme gibi herhangi bir yolla yapılan öğrenmedir. Örgün olmayan eğitim ise, yerleşik örgün sistemin dışındaki herhangi bir organize eğitimdir (Coombs, 1989). İlk yardım programının Kızılay tarafından verilmesi bir örgün olmayan eğitim olup, uluslar arası ve toplum gelişimi etkinliklerinde kabul edilen bir kategori olmuştur (Ewert, 1989).

Tıp’ta oluşan hızlı ilerlemeler sonucunda geçmiş yüz yıllara bakıldığında insan ömrü uzamış görülmektedir. Endüstrileşme sürecini tamamlamamış ve aşırı yoksulluk sebebiyle açlıkla yüz yüze gelmiş olan ülkelerdeki insan ömrü ile endüstrileşme sürecini yüksek düzeyde tamamlamış ülkelerdeki insan ömrü karşılaştırıldığı zaman, 35– 40 yıl endüstrileşmiş ülke insanı lehine bir fark bulunmaktadır. Düzenli beslenme ve düzenli sağlık kontrolleri bu uzamada önemli bir etkendir. İnsan ömrü, ortalama 40-45 düzeyinden hemen hemen 90’lı yaşlara kadar uzamıştır. 65-70’li yıllarda emeklilik yaşında olan yaş grupları 1990’lı yılların sonundan itibaren henüz emeklilik sürecini tamamlayamamış yaş gruplarına dönüşmüştür. Bunun sonucunda iktisaden faal nüfusun bitişini belirleyen yaş sınırı 65 yaşına çekilmiştir. Çünkü endüstrileşmiş ülkelerde iktisaden faal nüfusun dışında yaşayan “emekli olarak tanımlanan” yaş grubunun beslenme ve sağlık giderleri, sağlık sigorta bütçelerini şiddetle zorlamaktadır. Hatta Avrupa Birliğine üye Federal Almanya gibi bazı Avrupa ülkelerinde ortaya atılan politik tartışmalarda bu yaş sınırının 72’ye çekilmesini talep edilmektedir.

Endüstrileşme sürecinin tamamlanması ve bitmiş olması bir fantezi olup, bu süreç kendi içinde sürekli değişen bir yapıdır. Endüstrileşme süreci tamamlanıp, o dilim içerisinde “artık her şey yapıldı” denilip, duragan kalınamaz. Değişmelerle birlikte, süreç içerisinde gelişimler oluşur. Bu gelişmeler ise, ‘yaşam biçimi’nde sürekli değişimleri gerekli kılar. Alınan bilgiler yıllar sonra, değişen teknoloji sayesinde kullanılamaz hale gelir. Buna dayalı olarak bir işyeri hizmet elemanını alırken ondan istediği beklentiler bir süre sonra yetersiz kalır. Bireyin üretkenliğini gelişen günün koşullarına göre devam ettirebilmesi için, onun daha değişik nitelikler kazanması gerekebilir. 19. Yy. ve hatta 20. Yy insanı meslek öncesi eğitimden aldığı belli sayıdaki nitelikleri ile tüm yaşamını ‘iş sahibi’ olarak devam ettirebilirken, 20. Yy. sonlarından itibaren bu niteliklerine daha başka nitelikler katması gerektiğini hissetmeye başlamıştır. Ortalama olarak 10 yılda bir bu nitelik kazanma gerekliliği, bireyi yeni eğitimler alma ortamlarına sürüklemektedir. Başka bir deyişle, 2000’li yıllarda bireyler mesleklerini yerine getirirken ilerleyen yıllarda en az üç ya da dört kez yeniden mesleki niteliklerini yenilemek ya da meslek değiştirmek zorunda kalacaklardır. Bu da kariyer eğitimini gerektirmektedir.

Bugünkü toplum yaşantılarında, çalışma gücü ve çalışma yerlerinin giderek değişmesi, kariyer danışmanlığı alanında, konuya ilişkin ihtiyaçların artışını yaratmıştır. Bu değişim 21. yüzyıla da yansımıştır ve artık kaybolmuş mesleklere nispetle daha fazla yeni meslekler yaratılmıştır. Özellikle endüstrileşmiş ülkelerde, çalışanların çoğu işlerinde eski güvenilirliklerini kaybetmektedirler. Bu durumda bugünün çalışma çevresi içinde, yaşam boyu süren bir işe sahip olmak pek olası görülmemektedir. Kurumların çoğunda, anlamlı ölçüde çalışma güçleri ihtiyacı azalmaktadır. Bu nedenle ayrılmak zorunda kalan çalışanlar, farklı işlere ve iş çevrelerine uyan yeniden ve üstüne eğitimler almak zorunda kalmaktadırlar. Hatta Almanya’da yaşayan bireyler, yeniden kazandıkları eğitimlerine uyan işte çalışabilmek amacıyla, oturma yerlerini bile değiştirmek zorunda kalmaktadırlar.

Her ülkenin kariyer eğitimine yaklaşımları, kendi değer sistemlerini ve dünyaya bakışlarını yansıtmaktadır. Kariyer eğitimi terimi ilk kez James Allen (1970) tarafından kullanılmıştır. Ona göre bu kavram, “Temelinde insanın evrenselliği anlayışındaki yenilenen farkındalık anlayışını ve bugünkü kariyer eğitiminde artan sosyal ihtiyacı belirtmekle kalmamakta, tüm eğitimsel girişim içindeki yerini yeni bir kavramla karakterize etmektedir. Kariyer eğitimi, Hoyt (1978)’a göre, bireylerin kazandıkları benlik kavramı, iş ve becerilerin, iş ve kariyer oluşumunun diğer opsiyonları için tanımlanması, seçimi, planlanması ve hazırlanması anlamındaki tüm yaşantılardır. Bireyin yaşamının her bir parçasını anlamlı, üretimsel, doyumlu hale getirebilmeleri için, onların gereken bilgi, beceri ve tutumları kazanmaları ve kullanmalarına yardım edecek olan yeniden eğitime odaklı bir çaba ile daha açık fikirli bir topluma doğru bir ilerleyiş anlamında kullanılmaktadır.

Yetişkin eğitimini tanımlayan bir anahtar sözcük, “yetişkin” ifadesi olmaktadır. Fakat yetişkin kimdir? Eğer biyolojik olarak tanımlanırsa, çoğu kültürler erinlik (puberte) dönemini yetişkinliğe giriş olarak düşünür. Bazı tanımlarda bu kavram, psikolojik olgunlaşma ya da sosyal rollerle örülmektedir. Knowles (1980) bu iki kriteri kullanarak, “bireylerin yetişkin eğitilmiş olarak davranmaları gerekir, eğer bireyler yetişkin rollerini yerine getirerek ve yetişkin bir benlik kavramı ile davranırlarsa, bu durum“bireyin kendi yaşamından sorumlu olduğunu zorunlu olarak algılaması” anlamına gelmektedir” şeklinde belirtmiştir. Daha geniş kapsamlı bir tanım da Paterson (1979) tarafından yapılmıştır. Kavramın ağırlık merkezinde, yetişkinlerin çocuklardan daha yaşlı olmaları ve bunun sonunda da, kendi davranışları hakkında bir dizi beklentilerinin olması bulunmaktadır: toplumların çoğunda, yetişkinin statüsü; onun farklı zeka yetenekleri, fiziksel güçleri, karakter özellikleri, inançları ve alışkanlıklarla belirlenmektedir. Yetişkinlerin zorunlu olarak olgun olmaları gerekmez. Fakat onların olgun ve yetişkin oldukları düşünülmektedir.

Tüm bunlar, bireyin meslek öncesi eğitiminin yetersiz kalacağını, çünkü en fazla bireyin yaşamının ¼’ünü kapsayan bir eğitimle yaşamın tamamının devam edemeyeceğini bu nedenle de, yaşam boyu eğitimin zorunlu olduğunu göstermektedir. Aşağıda yer alan ‘Yetişkin alanındaki dönemler’ başlıklı Tablo 1, yetişkin kavramını kapsayan yaşam dönemlerini göstermektedir. Aşağıdaki Tablo 1- Tablo 8 çeşitli yazarların görüşünden derlenerek oluşturulmuştur (Bkz. Neugarten, 1968; Golud, 1972; Levinson, 1974; Sheey, 1976; Bernard, 1988. Aktaran Bolduc, 2004)

Tablo 1 Yetişkin Yaşamındaki Dönemler
Yetişkin ödevleri
Dönemler (yaş olarak)
Yuvayı terk etmek
18-22
Yetişkinler dünyasına giriş
23-28
İstikrar (kararlılık) arayışı
29-34
Kendini gerçekleştirmek
35-42
Yerleşmek, kendini yönetmek
43-55
Ağırlaşma (yavaşlama)
56-64
Üretimsel aktivitelerden el çekiş
65 yaş ve üstü

Meslek öncesi eğitimin bittiği dönem 18-22 yaş arasına rastlar. Bu yaş aralığı, genelde yetişkin eğitimi için (adult education / Erwachsenenbildung) başlangıç yaşı olarak kabul edilir. Dünya eğitim bilimi literatürleri taranıldığında minimum 14 yaş ve altının zorunlu öğretim döneminde olduğu görülecektir. Avrupa Birliğine üye ülkelerde çoğunlukla zorunlu öğretim 16 yaşa kadar sürmektedir (LMC, 2005-2006). Aslında Tablo 1’deki ilk yaş aralığı, hizmet öncesi eğitimde mesleğin öğrenildiği yaş gruplarını göstermektedir. Zaten aynı tablo bir alttaki yaş aralığını ise, yetişkinler dünyasına giriş olarak tanımlamaktadır. Burada beklenilen iktisaden faal nüfusta üretken bireyler arasında yer almadır. Sağlıklı bir bireyde şu an için beklenilen 65 yaşına kadar üretken olarak çalışmasıdır. Tablo 2 ve Tablo 8 arasındaki bilgiler, her bir yaş dönemini tanımlayan genel unsurları içermektedir.

Tablo 2: Yuvayı Terk Etmek
Aşama ve Yaş
Önemli Olaylar
Psikolojik Ödevler
Kişisel Pozisyon
Yuvadan ayrılma (18-22 yaş arası)
Yeni örgütlenmeler yaratmak, Gruplara dahil olmak, Tam zamanlı olarak bir iş yerine sahip olmak.
Kendisini ebeveyn ailesinden bağımsız hale getirmek. Kendi kimliğini tanımlamak.
Yeni yaşamı için yeni destekler bulmak
Ebeveyn ailesiyle bir arada olma ve eskiden olduğu gibi aileye dahil olma bocalamasını terk etmek

Tablo 2’deki özellikleri ile birey topluma uyumunu (integration) gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Uyumunu sağlayan bir vatandaşın alması gerekli olan destekler, kendi kurduğu çevresinden beklenmektedir. Burada birey, anne-baba çemberinden tamamen uzaklaşmaya çabalar.

Tablo 3: Yetişkinler Dünyasına Giriş

Aşama ve Yaş
Önemli Olaylar
Psikolojik Ödevler
Kişisel Pozisyon
Yetişkinler dünyasına giriş (23-28 yaş arası)
Evlenmek.
Partnerinin yanında olma isteği. Kendisinin kurduğu ailenin bireyi / üyesi olmak. Sorumlu olmaktan uzaklaştırılmak veya işyerini terk ediş
Kendisini yetişkin olarak görmek.
Yakın arkadaş olma kapasitesini geliştirmek
Bir yaşam projesi, bir imge/plan) oluşturmak
Bir eğitici / psikolojik danışman bulmak
Yapmak zorunda olanı “yapmak”
Yaşamak için ve gelecek için yapmak.
Kendini yetişkin olarak yönetmek

Tablo 3 bireyin sürekli bir partnerden daha fazla şeyler beklediğini anlatmaktadır. Bu bir anlamda evliliktir. Ama yaşam için evlilik de yeterli değildir. Birey yeni yaşamı içerisinde oluşan çevreye duyuşsal uyum (emotional integration) yapmak için, kendisinden daha deneyimli birisinden yardım almaya ihtiyaç duymaktadır. Psikolojik danışman, onun gelecek planlamalarını yapmasında en optimal kararı almasında ona yardım edebilecektir. Burada “yetişkin eğitimi veren bir kuruma” rastlanılmayacak olunursa, bu dönemde farklı saplantılar kendini gösterebilir: radikal politik görüşler, kökten dincilik, tutkunluk veren oyunlara yönelme, alkol alışkanlıkları v.b.

Tablo 4: Kararlılık Arama
Aşama ve Yaş
Önemli Olaylar
Psikolojik Ödevler
Kişisel Pozisyon
Kararlılık arayışı (29-34 yaş arası)
Çocukları okula göndermek.
Kariyer / değişimde kazanç aramak
Eşten uzaklaşma, boşanma
Yeniden evleniş
Yüksek öğretime / okula olası bir dönüş
İlişkilerini yeniden değerlendirmek. Yaşam sorumluluklarının yeniden sınanması, güven ve kontrol araştırmalarının yapılması. Kişisel değerlerini yeniden test etme. Yaşam boyu hedefler koyma. Çocuklarının büyüyor olduğunu kabul etme
“Sürdürdüğüm yaşam, gerçekleştirmek zorunda olduğum yaşam mı?”
“Verilen emirleri mi, benimle uyumlu olan isteklerimi mi gerçekleştireceğim ?”
Kendisi için yaşam boyu hedefler koymak ve bunlara erişmeye çalışmak

Tablo 4, bireyin kararlılık arayışında hangi faktörlerle karşılaşacağını göstermektedir. Birey istediği/ planladığı yaşantıya erişemediğinde, sert değişimler yapabilir. Bu sert değişim görüngüleri, onun uyum (accomodation) yapma derecesini gösterecektir. Bazı bireylerde, eş değiştirme, önceki yaşam döneminde terk edilen okullara dönme gibi davranışlar görülebilmektedir. Bazılarında ise, meslek değiştirme veya daha fazla kazançlı bir işe yönelme davranışı, onların mesleksel niteliklerini geliştirmeye yönelik bir eğitim arayışlarına cevap verecek olan yetişkinler eğitimi veren kurumların varlığına ihtiyaç kendini göstermektedir.

Tablo 5: Kendini Gerçekleştirmek
Aşama ve Yaş
Önemli Olaylar
Psikolojik Ödevler
Kişisel Pozisyon
Kendini gerçekleştirmek (35-42 yaş arası)
Danışman ile uzaklaşmanın oluşması.
Üçüncü neslin sorumluluğunu duymak: aile ve aile üyelerinin geleceğine endişelenme.
Gerçekle ve ölümle yüzleşme, ölümün etkisini hissetme.
İşverenle ve eşi ile olan ilişkilerindeki hatalı yönlerini düzenleme.
Eşini yeni değerlerle kendine özgü bir biçimde yeniden değerlendirmek
Erkekte, zenginlik pozisyonunun kadında ise, olumluluk pozisyonun gelişimi.
Yaptıklarım iyi şeyler mi?
Zaman değiştirilebilir mi?

Tablo 5, bireyin kendisine göre bir yaşam dönemecindeki faktörleri göstermektedir. Aile artık, yalnızca karı-koca ilişkisi olmayıp, karar verme sürecine hem kendi lehinde hem de anne-baba ailesi adına katılan çocuklar da yer almaktadır. Bu artık yeni bir kuşaktır ve üçüncü kuşak olarak sorumluluğunu anne-baba üzerine yıkmıştır. Anne-babanın dışta bir yol gösterene gereksinimi yoktur. Kurmuş olduğu aile ilişkisini değerlendirmektedir. Burada hata yapmama bireylerin, kendisinden beklediği ön davranıştır.

Tablo 6: Yerleşmek, Kendini Yönetmek
Aşama ve Yaş
Önemli Olaylar
Psikolojik Ödevler
Kişisel Pozisyon
Yapıtlara erişmiş olmak (43-55 yaş)
Kararlılık. Kariyerde (meslekte zirveye erişme)
Başkaları için öğretmen / yol gösterici olabilme.
Çocukların evden ayrılmaları. Yeni ilgilere sahip olma. Fiziksel sınırlarla karşılaşma. Topluma aktif katılma
Gelişen bir vicdan duygu-suna ve yetkiye erişme. Aile ilişkilerini yeniden oluşturma. Kendi özgün seçimini ve yaşam üslubunu tatma. Yaşam ve organizasyon arasındaki bağlantıları yeniden sınama
Belki artık çok geç ancak, yaşamımın ikinci kısmını düzenleyebilirim ??!!

Tablo 6, bireyin kendi deneyimleri ile doygunluğa eriştiğini ve bu nedenle, başkaları için destek olmaya hazır oluşunu anlatmaktadır. Bilişsel ve duyuşsal uyumlarını (cognitive-emotional adaptation) başarı ile sağladıklarından topluma aktif olarak katılabilmektedirler. Ailenin temel taşı olan çocuklar, artık evi terk etmektedirler. Böylece karı-koca, bundan sonraki yaşam sürecini yeniden daha olumlu bir biçimde, nasıl planlayacaklarını düşünmektedirler. Bu dönemde, bireylerin hobilerine yönelik eğitim ihtiyaçları ve sağlık sınırlarının zorlanmasından doğan sağlık eğitimi ihtiyacı, yetişkinler eğitimi veren kurumlarca karşılanır.

Tablo 7: Ağırlaşma / Yavaşlama
Aşama ve Yaş
Önemli Olaylar
Psikolojik Ödevler
Kişisel Pozisyon
Boşluklarla karşılaşma (56-64 Yaş arası)
Eşin olası ölümü
Sağlık sorunları,
Emekliliğe hazırlanma
Yaşanılacak süre içerisinde geri kalan hedefleri gerçekleştirme isteği.
Kendisinin yaşlılık dönemine geçtiğini kabullenme
Duygularda ve ilişkilerde yumuşama Önemli bir evlilik partneri olma.
Onunla iyi geçinmek

Tablo 7, genelde eşlerden birinin olası ölümü sebebiyle, duyuşsal sorunlar içerisine düşüldüğünü ve emeklilik düşüncesinin başladığını göstermektedir. Bu dönem, kazanılan deneyimlerle planlanamaz. Zaten sağlık sorunları, akut halden kronik hale dönüşmüştür. Eğer hayatta ise evlilik partneri, yokluğuna dayanılamayan yakın bir arkadaşlığa dönüşmüştür. Uyum (accomodation ve integration) ve sağlık problemlerinin çözümünde uzman elemanlarla karşılaşma ve onlardan eğitim alma ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır.

Tablo 8: Üretimsel aktivitelerden el çekiş
Aşama ve Yaş
Önemli Olaylar
Psikolojik Ödevler
Kişisel Pozisyon
Vasiyetini yazma / yaşamı-nı anlatma (65 yaş üstü)
Emeklilik. Fiziksel olarak çökme. Gelir ve aktivitelerin-de önemli değişme. Arkadaşlarının, hatta eşinin ölümüyle yüzleşme. Yaşamla yeni sözleşmeler yapma
Uyum yapma (adaptasyon) araştırmaları.
Kendi ölümüne ve eşinin ölümüne hazırlanma
Ölüm yakınındadır, vasiyeti gerçekleştirmek gerekir
Aile önemlidir.
Coşkularını ve acılarını yakınlarıyla paylaşır.

Tablo 8’in gösterdiği yaş grubu, kurmuş olduğu çevredeki olası kayıplar nedeniyle, topluma uyum yapma güçlüğü içerisindedir. Coşkularını içinde tutamaz, oldukça duyarlıdır ve kendisi ile paylaşacak bir ortam arayışı içindedir. Genelde bu yaş grubunda kendini dış dünyadan soyutlamalar veya mabetlere çekiliş gözlenebilir. Tam zamanlı veya daha serbest yaşlılık evlerine gidenler, profesyonel desteklerle karşılaşırken, çocuklarının yarattığı aile ortamında kalanlarda daha çok içe kapanış gözlenebilir. Bu aşamada bireyi yaşama bağlayacak, sağlık eğitimi, hobi eğitimi ve boş zamanlarını anlamlı değerlendirme eğitimi gibi aktiviteler, yetişkinler eğitiminin temel konularıdır.

Makalenin Amacı
Bu araştırmanın amacı, A.B üye ülkelerindeki yetişkinler eğitim standartlarına uygun olarak İngiltere, Estonya ve Türkiye’nin ortaklığında gerçekleşecek olan iyi bir paylaşımla, “yetişkin eğitimindeki öğretmenlerin profesyonel standartlarının” geliştirilmesine yönelik durum tespitinin yapılmasıdır.

Makalenin önemi:
Türkiye’deki yetişkinler eğitimi yapan kurum ve kuruluşlar “halka yönelik yetişkin eğitimi veren kurumlar ile kendi elemanlarına hizmet içi eğitimi veren kurumlar olarak iki grupta toplanabilir:

Yetişkinlere okuma-yazma öğretme ve onlara genel ve pratik meslek becerisi kazandırma çabaları, Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde başlamıştır. 1930’lu yıllarda kurulan “köy enstitüleri” halka yönelik temel faaliyetlerin en önemlisidir. Bu girişim 1935 yılında tek başına ve iktidarda bulunan ve tek partili sistem içerisinde Cumhuriyet Halk Partisi’nden gelmiştir. Yetişkin eğitiminin başka bir türü ise, yine 1930’lı yıllarda kurulmaya başlanılan “Halk evleri’dir. Bunların kurulması Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) 3. Kurultayında kararlaştırılmıştır. Halk evlerinin hedefi, halka modernleşme sürecinde uygun hedefleri ve yapılan reformları benimsetmektir. (Cumhuriyetçilik, Laiklik, Demokrasi, Halkçılık v.b.) Bunun yanı sıra, halk arasında yerleşmiş olan sınıfsal farklılıkların kaldırılması da temel hedeflerden birisiydi. Halkevlerinin kuruluşundan önce bir grup genç, çeşitli Avrupa Ülkelerine gönderilerek oradaki halk eğitimleri hakkında onlardan araştırma yapmaları istenilmiştir. 1932 yılında Ankara’da ilk Halkevi açılmıştır. Ancak bunlar, Cumhuriyet Halk Partisi’nin birer yan kuruluşları olarak ülke çapında art arda çoğaltılmıştır. Bu kurumlarda, dil, edebiyat, güzel sanatlar ve spor gibi dallarda kurslar açılmıştır. Çok partili sisteme geçilen 1946 yılından sonra, 1950’de iktidar olan Demokrat Parti (DP) 1952 yılında Halkevlerini ideolojik yönelimleri oldukları savıyla kapatmıştır. 1960 yılında Halkevleri yeniden açıldı (Halkevlerinin tarihi, Bkz. http://www.ataturk.net/cumh/halkevleri.html) Bazı halk evleri “Halk Eğitim Merkezlerine” dönüştürüldü. Ticaret ve Sanayi Odaları da halka yönelik yetişkinler eğitimi vermektedir. Bu amaçla Türkiye’de yine halka yönelik bazı kurslar açılmaktadır (Aydın ve Güntürk, 2003).

Bazı kamu kurumları ve özel sektör kendi elemanlarına “hizmet içi eğitimi” başlığı altında yetişkin eğitimi vermektedir. Örneğin üniversitelerde, bakanlıklarda, bankalarda veya özel sektörde fabrika ve firmalarda verilen eğitim gibi. Eğitim ihtiyacı, ilgili kurum tarafından saptanılır. Bu eğitimlerin amacı, eskimiş bilgilerin yenilenmesi, aynı kurumda çalışan elemanların birbirleri ile tanışması, workshop teknikleriyle bazı problemlerin çözümünde fikir alış verişinde bulunmaları, kadro ilerlemeleri için yeni bilgileri kazanmaları olarak tanımlanabilir. Bunlar, tamamen veya kısmen dıştan gelen katılımcılara kapalı hizmet içi eğitim kurslarıdır. Bilgi, kariyer, yaş, ekonomik standartlar, çalışma kültürü v.b gibi.. Katılımcıların hazır bulunuşluk özellikleri, kurs tipine göre homojendir. Kurs sonunda erişilen niteliklerde de bu homojenlik korunur.

Türkiye’de ortalama olarak iktisaden faal nüfusun %10’nu işsiz olup, bir işe sahip olduğu halde, yeterli yaşam standardına erişemediği için kendisine tekrar tekrar yeni işyerleri arayan gizli işsiz diye nitelendirilebilecek yoğun bir kesime de sahiptir. Bunun sağlıklı bir oranını vermek hemen hemen hiç mümkün değildir. Çünkü kariyer ilerleme ihtiyacı görecelidir. 2000 yılında yapılan nüfus sayımına göre nüfus, 67.844.903 olu, nüfus artış hızı %18.28’dir. Bunun 44.109.336’ü şehirlerde, 23.735.567’ü köylerde yaşamakta olup, en fazla nüfus yoğunluğunun olduğu bölge Marmara Bölgesidir. En az nüfus yoğunluğu ise, Doğu Anadolu Bölgesindedir. (Devlet İstatistik Enstitüsü Genel Nüfus Sayımı http://www.die.gov.tr/nufus/02012002T2.jpg).

Yöntem
Bu araştırma, A.B Komisyonu Sokrates Grundvig 2 projesi tarafından desteklenmekte olup, 1 Ağustos 2005’de başlamıştır ve bir yıl sürelidir. Bu standartların saptanmasına İngiltere’nin koordinatörlüğünde Türkiye, Estonya ve Litvanya birlikte katılmaktadır.

İlk toplantı İngiltere’de UK Lancaster&Morecambe College’de 23-27 Eylül 2005 tarihinde İngiltere grubu(John Perry, Julie Feeney, Kath Howard ve Helen Deacon), Türk grubu (Prof.Dr. Emel Ültanır; Prof.Dr. Y. Gürcan Ültanır) ve Estonya’dan gelen Birgit Lao’nun katılımları ile gerçekleşmiştir. (Litvanya ise, 2. toplantıdan itibaren çalışmalara katılacaktır) Bu toplantıda, adı geçen her üç ülkenin eğitim sistemleri ile yetişkinler eğitimindeki aktiviteler tanıtılmış ve bundan sonra yapılacak olan çalışmalar programlanmıştır. Ülkelerin eğitim sistemleri ve yetişkin eğitim modelleri hakkında aşağıda verilen bilgiler, bu toplantıda o ülkeyi temsil eden kişi ve kişilerce verilmiştir. Bu araştırma, UK Lancaster&Morecambe College’daki toplantıdan sonraki aşağıdaki üç aşamada gerçekleştirilecektir:
Bu çalışma, makale araştırma projesi için başlangıç adımlarından birisidir. İngiltere, Estonya ve Türkiye’nin eğitim sistemlerinin yanı sıra, adı geçen ülkelerin yetişkinler eğitimi ile ilgili unsurlar yer almaktadır. UK Lancaster&Morecambe College’deki toplantıda tanımlanan bu faktörler, olan durumu göstermektedir. Türkiye’de yetişkinler eğitiminde yapılması gerekli olan temel düşünceler A.B’deki yetişkinler eğitim standartlarının ölçütleri doğrultusunda oluşturulacaktır. Bu makale daha geniş açıklamalarla ayrıca sanal ortamda http://www.mersin.edu.tr/ ve http://yetiskin.blogspot.com)/ da yayınlanmıştır. Gerek üniversitelerde, gerekse diğer kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşlarında yetişkinler eğitimi konusunda çalışan kişilerin katkısıyla, söz konusu standartların geniş katılımla tespit edilmesi, UK Lancaster&Morecambe College’de projeye katılan çalışma gruplarının aldığı bir karardır. Bu geniş katılımda beklentiler şu başlık altında toplanabilir:
Olan duruma bakarak ülkenin gelişen koşullarına göre, “yetişkinler eğitim standartları” neler olmalıdır ?
Bu sorunun adult_tr@yahoo.de adresinde cevaplanılması okuyuculardan beklenmektedir.
Bu cevaplardan oluşturulacak standartlar, ayrıca http://grundtvig.euproject.net/ adresinde İngilizce olarak Avrupa Birliği üye ülkelerinde daha geniş bir kitleye yayınlanacaktır. Toplanan bilgilerin analizi, proje grupları tarafından Mersin’de Mart 2006’daki toplantıda yapılacaktır.
Üçüncü aşama ise, Estonya’da Haziran 2006 toplantısında gerçekleştirilecektir. Yapılan analizler, tespitler ve araştırmalar doğrultusunda A.B standartlarına uygun olarak katılımcı ülkeler için yetişkin eğitim standartları bir paralellik içerisinde saptanacaktır.

Sokrates Grundvig 2 Yetişkin Eğitim Standartları Projesindeki Ülkelerin Eğitim Sistemleri
a.Estonya
Şema 1 Estonya Eğitim Sistemini göstermektedir. Bu sisteme göre, anaokulundaki öğrenciler, 5 ve 6 yaşla birlikte anaokulu/anasınıflarına başlamaktadırlar. Bunu ise 9 yıllık zorunlu öğretim dönemi takip etmektedir. Bu dönemin ilk 6 yılı ilk okul, diğer üç yılı ise, ikincil alanın zorunlu öğretime dahil edilen birinci kısmıdır. Ancak bunlar birer kampüs okul türünde olup, öğrenciler değişik yaş gruplarına göre farklı binalardaki ilköğretim okullarına aynı kampüste devam etmektedirler. Bu zorunlu öğretim dönemine başlama yaşı ise, 7 yaştır.

16 yaşla zorunlu öğretim dönemi bitmekte ve lise (Gümnaasium) ve meslek okulları (Kutsekeskharidus) bunu takip etmektedir. Liseden sonra 2 yıl süreli mesleğe yönlendirme (Kutsekeskharidus) basamağı gelmektedir. Bu meslek okulları veya mesleğe yönlendirme okulları zorunlu öğretimden sonra iki basamak halinde eğitim sistemi içinde yer alırlar. Bundan sonra ise devlet sınavı yapılır. Öğrencilerin meslek yüksek okullarından üniversiteye geçiş hakları vardır. Yüksek öğretim, lisans öncesi, lisans, master, bakalorya, doktora veya residentuur (danışman temsilci) başlıklarında akademik ünvanlar vermektedir.

Şema 1 Estonya Eğitim Sistemi

b.İngiltere

İngiliz eğitim sistemi anaokullarıyla başlar. 3 Yaşın bitimiyle birlikte, çocuklar anaokuluna başlarlar. 1. Eylül tarihinde 5 yaşını tamamlayan çocuklar ise, ilkokulla başlar. İngiltere ve Galler’de öğretim döneminin sonunda girilebilen iki bitirme niteliği bulunmaktadır. 11 yıllık okula gidişten sonra 16 yaşta edinilen General Certificate of Secondary Education ve bunu takip eden iki yıl sonra 18 yaşında girilen Certificate of Education at Advanced Level (GCE, A – Level). Yüksek öğretime girmek için ise, GCE A-Level veya dengini isteyen bir ön koşul vardır. Yüksek öğretimde Open University toplum içinde yaygınlaşmıştır. Bu tür yüksek öğretim formal giriş niteliği istememektedir. Şema 2. İngiliz Eğitim sistemini göstermektedir.

Şema 2 İngiliz Eğitim Sistemi

c.Türkiye
Tüm dünya eğitim sistemlerinden (Doğu Bloktan ayrılan ve A.B üyesi olan Estonya dışında) farklı olarak Türk Eğitim sistemi içinde ikincil alan birinci basamağı ilköğretim alanına katılmış ve böylece 8 yıllık kesintisiz zorunlu öğretim aşaması oluşturulmuştur. Bu aşamadan sonra, Orta Öğretim Kurumları Sınavıyla (OKS) lise başlığı altındaki ikincil alan okul türlerine öğrenciler geçiş yapmaktadır. Bu ise 14 yaş döneminin üstüne denk gelmektedir. Türk Eğitim sistemi içerisinde Halk Eğitim Merkezlerinde yetişkinler eğitimi 14 yaş ve bitiminden sonra başlar. Liseler, türlerine göre 2005-2006 yılından itibaren 4 yıldır. Bunun sonunda yapılan üniversite giriş sınavıyla baş vuran öğrencilerin hemen hemen 1/3’ü üniversite okuma hakkı kazanmaktadır. Şema 3 Türk Eğitim sistemini göstermektedir.

Şema 3 Türk Eğitim Sistemi


Sokrates Grundvig 2 Yetişkinler Eğitim Standartları Projesindeki Ülkelerdeki Yetişkin Eğitimi Modellerine Ait Örnekler

a.Estonya
Yetişkinler Eğitimi ve Andras nedir ? .
Estonya Yetişkin Eğiticileri Derneği (The Association of Estonian Adult Educators- AEAE) ANDRAS Estonya’nın hükümete bağlı olmayan bir örgütü olup, yaşam boyu öğrenme düşüncesini yaygınlaştırmaktadır. Estonya’da yetişkin öğreticileri öğretimini ve “Yetişkin Öğrenenler Haftası”nı organize eder. (AEAE) ANDRAS, Estonya’da yetişkin eğitimi niteliklerini belirlemektedir. Yetişkin Eğitimcilerinin Eğitiminde yer alacak niteliksel standartların hazırlanmasında 5 yıllık uygulamalara sahiptir. Bu örgüt “yetişkin eğitiminin” farklı branşlarını temsil eder ve andragoji alanındaki üyelerin yeterliklerini geliştirmeyi amaçlar. Non-formal eğitime odaklanmıştır. Hem formal hem de non-formal (devlete bağlı olmayan örgütler) öğretim kurumları, açık üniversiteler, yetişkin liseleri ve benzerlerinden oluşan 56 üyesi bulunmaktadır.

İşlevleri nelerdir ?
1. Yapı:
Genel topluluk 56 üyeden oluşmaktadır. Yönetim kurulunda 5 üye bulunmaktadır. Bir başkan ve üyeler (genel sekreter, yetişkin öğreniciler haftası koordinatörleri)
Temel etkinlik alanları: Eğitim politikasını biçimlendirmede kısmen aktif rol oynar. Ayrıca Öğretim seminer ve konferanslarının organize edilmesi, yetişkin eğitimi ile ilişkili bilgilerin toplanması ve yaygınlaştırılması, eğitim araştırmalarının gerçekleştirilmesine çalışır.
2. Temel Etkinlikler:
Yetişkin öğrenicilerin haftası (Adult Learners Week):
Amaç, yetişkin evreni içinde öğrenmeyi desteklemek, öğrenme ve çalışma ile ilişkili her hangi bir bilgiyi yaymak, öğrenme, öğretme ve eğitimde dikkat çekici bir örnek oluşturan birey ve kurumların varlıklarını tanımak. Bu hafta, Eğitim ve Bilim Bakanlığı ile yapılan ortak çalışmalarla organize edilir.
Yetişkin Öğrenici Haftalarındaki Temel Olaylar: Açılış seramonisi, bireylerin ve kurumların önde gelen başarılarını yetişkin eğitiminde tanımak, onaylamak, yöresel düzeyde yetişkin eğitimi formundaki işlevler

Yetişkin Eğitimi Formu
Bu forum, yetişkin eğitimi sağlayanların bulunduğu yerlerdeki yöresel otoriteler, çalışanlar ve sosyal partnerlerden oluşur ve onların fikirleri burada paylaşılır. Kişilerin, bilinçlerine yaşam boyu öğrenme kavramının sokulması amaçlanır. Katılanlardan kendi fikirlerini paylaşmaları ve kendi etkinliklerini göstermesi istenir.

Yetişkin Eğiticilerinin Nitelikleri:
Yetişkin eğiticilerinin profesyonel nitelikleri, bir yetişkin eğiticisinin profesyonel standartlarından beklenen dizilerle belirlenir.

Uygulama Alanları
1)Çalışanlardan beklenen niteliklerin saptanması
2)Öğretim ve ders programlarının belirlenmesi
3)Sınav ve değerlendirme ile ilgili profesyonel niteliklerin belirlenmesi
4)Uluslar arası profesyonel niteliklerle ilgili dokümanların karşılaştırılması

ANDRAS’ın katıldığı uluslararası projeler
Beş Grundvig Projesi Partneridir:
1. Yaşam boyu eğitimde uygun yöntemlerin tanıtımı
2. Vatandaş okulları: Yetişkin eğitimindeki yeni alanlar / küçük köyler kendi geleceklerini geliştirirler
3. Grundvig yetişkin öğrenici haftası ile canlandırılır
4.Yetişkin öğrenicilerde, esnek öğrenme ortamı
5.ASSET (Avrupalı öğretmenlerde ilave becerilerin desteklenmesi)

b.İngiltere (UK)
UK Lancaster&Morecambe College’da Yetişkinler Eğitimi
Lancaster & Morecambe Koleji, meslek eğitimi ve yaşam boyu öğrenmeyi sağlayan bir halk sektörü olup “Üstüne Eğitim Koleji”dir (Bu projede kolejin rolü, araştırma programının yönetimi ve üyeler arasındaki koordinasyonun sağlanmasıdır). Lancaster&Morecambe Kolejinde tüm kurslara 19 yaş ve üzerindeki yetişkin öğrenciler alınmaktadır. Yetişkin öğrencilere, seçtikleri belirli sayıdaki çalışma alanında niteliklerini güncelleştirmek, ya da kariyer alanlarını değiştirmek istediklerinde yardım edilmektedir. Bunun dışındaki diğer öğrenciler ise, becerilerini part-time temelli olarak geliştirmeye çalışan ve öğrenmeyi seven öğrencilerdir.

Zorunlu Eğitim Sonrası Yapılan Öğretimde Profesyonel Standartlar
İngiltere’de Yaşam boyu Öğrenme
Yaşam boyu öğrenme alanındaki tüm çalışmaların profesyonel gelişiminden sorumlu olan bir sektörüdür.
Öğrenmeyi sağlayanlara yapılan toplantılar aracılığıyla mevcut becerilerin ve eğitim gündemlerinin pekiştirilmesini destekler.

İngiltere Yaşam boyu Öğrenmenin Rolü
Sektördeki personelin gelişen ihtiyacını karşılamak
Sağlıklı ve kapsamlı iş piyasası bilgilerini vererek, daha garantili ve hatasız çalışma gücünü planlayabilme,
Yaşam boyu öğrenme sektörü içinde, rollerin kompleks olmasını destekleyen ve tanıyan standartlara dayalı nitelikleri geliştirme.
Esneklik ve şans sunma,
Giriş noktalarını ve ilerleme rotalarını garanti altına almak için “tırmanan çerçeve” standartlarına dayalı nitelikleri geliştirme

FENTO’ nun (Further Education National Training Organization-Üstüne Eğitim Ulusal Öğretim Organizasyonu) şimdiki adı, LLUK (Lifelong Learning United Kingdom-Birleşik Kırallık Yaşamboyu Öğrenme) dir.
İngiltere’de Üstüne Eğitimdeki öğretmen öğretimi niteliklerinde FENTO standartları
Öğrenenlerin ihtiyaçlarını değerlendirme,
Gruplar ve bireyler için öğretme ve öğrenme programlarının planlanıp hazırlanması,
Bir dizi öğretme ve öğrenme tekniklerinin geliştirilmesi ve kullanımı
Öğrenme süreçlerinin yönetimi,
Öğrenenlere destek sağlanması,
Öğrenme çıktılarını ve öğrenenlerin başarısını değerlendirme,
Bireyin kendi performansını değerlendirme ve gelecekteki uygulamayı planlama,
Profesyonel beklentilerle ilgili toplantı yapma.

ü Çalışma Programları
LMC’de çeşitli diplomalar verilmektedir. Ulusal sertifikalar, ulusal diplomalar, sınavsız kurslar, profesyonel nitelikler, giriş kursları, diploma /belge alma kursları ve yüksek öğretime giriş kursları verilmektedir.
ü Eşitlik&Farklılık İlkesi
Politik durum: Lancaster&Morecambe Koleji’nde kolejin tüm üyeleri, potansiyellerini en üste çıkarmada eşit şansa sahip olup, herkese eşit değerde ve saygıda davranılır. Kolej toplumunun hiçbir üyesinin ırk, cinsiyet, yaş, din ve kültür temelli olarak yeteneksiz ayırt edilmemesi gerekir. Bireylerin eşit hak, sorumluluk ve fırsatlarla adlandırıldıklarına inanılır. Özürlü bireylerin, başarılı olarak uyumlu olmalarına yardım edilmektedir. Belirli bir öğrenme güçlüğü ya da uzman yardımına ihtiyacı olanlara, öğrenme destek yardımı yapılır.
ü Öğrenci Hizmetleri
Kolej hakkında bilgi aranırken verilen destek olup, öneri ve rehberlik hizmeti sunan önemli bir birimdir.

2005-2006 öğretim yılında kolejde açılan dersler arasında; hayvan bakıcılığı, sanat, desen ve elişleri; güzellik terapisi, iş ve yönetim, sağlık bakımı; yemek ve içecek sunumu, konukseverlik ve pazarlama (Catering, Hospitality & Retail), çocuk eğitimi, bilgisayar ve informasyon teknolojisi, saç bakımı (Hairdressing, horticulture) bahçe bakımı, dil eğitimi, seyahat ve turizm (Travel&Tourism)

Bu okulda, yeni kariyer arayanlara, mevcut kariyerini geliştirmek isteyenlere ya da sadece hoşlandıkları için okuyanlara uyan kurslar da bulunmaktadır. Bazılarının seçeceği kariyerle ilgili bir bilgisi bulunmamaktadır. Bu tür öğrenciler, öğrenci hizmetlerine başvurarak (Student Services) kariyer hakkında görüşme yapabilmektedirler.

Farklı öğrenme yolları
Full time kurslar, bireyi işinde yeni konu alanları ile tanınan niteliklere yönlendirerek, yeni bir kariyer, üstüne eğitim ya da yüksek öğretim imkanlarını sağlar. Full time kurslar, haftada 16 saate kadar ders demektir.
Part time: Bu kurslar mesleksel (bir nitelik kazandıran) ya da mesleksel olmayan (ilgilere yönelik ve herhangi bir değerlendirmenin olmadığı non-vocational) kurslardır. Meslek kursları, gündüz ya da akşam yapılabilir. Kursların çoğu Eylül, Ocak ya da Nisan’da, bazıları ise yılın öteki aylarında açılmaktadır.
Mesleksel olmayan kurslar, bilhassa sanat ve el sanatları alanlarındadır. Bunlar gündüz, gece, bir dönem ya da tüm akademik yıl boyunca olabilirler. Bu kurslarda değerlendirme yoktur.
Karma öğrenme (Blended learning ): Bu uzaktan eğitim modelidir. İş yerinde bulunarak öğrenim görülür. Diğer öğrencilerle birlikte başlangıç grubu olarak bir eğiticiden giriş dersleri alınır. Hazırlanmış materyaller ile eğiticinin telefonla yardım etmesi sağlanır. Konular; “bakım, tüketici ilişkileri, sağlık ve güvenlik, temel yiyecekler ve hijyen”.
Uzaktan Öğrenme (distance learning) İstenirse, kolejin kaynaklarına evden internetle girerek de çalışılabilir. Öğrenciler uzaktan kolejdeki öğrenme merkezi kolaylıklarından yararlanabilirler. Telefon, e-mail, video konferanslarını kullanabilirler. Kolejdeki rehberler, öğrencilere birebir, bu süreçte ders çalışması hakkında geribildirim vererek, ödevleri ve sınavları düzenleyerek destek verirler. Yılın herhangi bir zamanında kayıt yapılmaktadır.
Çıraklık (apprenticeship)Bu öğrenme ülkede tanınan nitelikleri elde ederken para kazanmayı sağlar. Kolejde derslere haftada bir gün katılarak diğer dört gün işte çalışılabilir (Dual sistem). Şu konularda çıraklık eğitimi verilmektedir: saç bakımı, iş yönetimi, duvar örme ve kalıp dökme, marangozluk, yaşlı bakımı, su tesisatçılığı, kaynak yapma, misafir karşılama ve yiyecek ve içecek sunma. Çıraklık, 25 yaşın üstündeki genç yetişkinlerin ihtiyaçlarını karşılamak için desenlenmiştir. İş temelli öğretim kalitesi ile ulusça tanınan nitelik sunulmaktadır. Biri ileri düzeyde olmak üzere iki düzeylidir.
İş Öğretimi Hizmetleri (Business Training Services) Bu kurslar, işteki becerileri geliştiren, genelde birkaç günlük, haftalık ya da bir günlük kısa süreli kurslar şeklinde olabilir. Kurslar, kolejde, iş yerinde yapılmaktadır. Öğrencilere ve halka açıktır. İş öğretimi hizmetlerindeki personel, kendini bu konuya adayan ve bölgesel belirli iş ihtiyaçlarını tanımış bir takım olup, kaliteli öğretim ve konsultasyon hizmetleri sunmaktadır. İş öğretimi hizmetleri işteki ihtiyaçları karşılayan esnek bir öğretim sunar (Sağlık ve güvenlik kursları, yaşlı sağlık bakımı kursları, erken yaş sağlık bakım kursları vb.)
A Düzeyi, GCSE& Giriş Kursları: A düzeyi, Üniversiteye gitmek isteyenlere yükseköğretim yolunda, giriş rotasını test etmeye yarar. Bu düzeyde çalışma, yüksek öğretimin isteklerine bireyi bugünün kariyer olasılıklarının yüksek düzeyli nitelikleri ile hazırlar. Belirli tipte bir çalışmada A düzeyleri, nitelik standartları yükseltilmek istendiğinde yararlı olabilir. Bu program, kapsamlı bir programdır.
Full time: İlk yıl 4, ikinci yıl 2-3 ders alınır. Bir yıllık hızlı program derecesini artırmak isteyenlere ya da ek nitelik isteyen yetişkin öğrencilere sunulur.
GCSE’ler: Çeşitli konularda ve hem uzaktan eğitim ve çalışma için yararlı nitelikler sağlayan derslerdir (İngilizce ve Matematik gibi). Bu dersler, yüksek düzey derslerde ilerleme olarak tanır. Tam gün ya da yarım günlü olanlar seçilebilir. Öğrenciler formal eğitimlerinin geniş bir bölümüne katılamamış ya da yıllarca eğitimin dışında kalmış olabilirler, GSCE’de okumanın ve güven ve niteliklerini yapılandırmanın yararını kazanabilirler.
Yüksek Öğretime Giriş: Giriş kursları ara verdikten sonra eğitime tekrar dönüp yeniden öğretim yapmak isteyenlere yöneliktir. Konuları seçerek, full- time kurslarla 1 ya da 2 yılın üstünde çalışma yapabilirler. Daha sonra öğrenciler, Üniversite ve Yüksek Öğretim kurumlarında derece veren derslere giriş olasılığını ararlar.

Aşağıda hem eğitim yeri hem de uygulama yeri olarak Morecambe College’daki bazı model kurslar tanıtılmıştır:
ü Seyahat merkezi hizmeti
Üniversite’nin seyahat merkezi, Kolejin esas sitesinde tümüyle işlemsel seyahat merkezi sağlamaktadır. Merkez, öğrenciye ve halka tüm seyahat hizmetlerini sunmaktadır. Ayrıca Seyahat ve Turizm öğrencilerine gerçek bir çalışma çevresi sunmaktadır.
ü Yiyecek ve içecek sunma hizmetleri
Kolej, yüksek kalitede paralı, yemek ve meşrubat sunmaktadır.
ü Bistro
Yetişkin öğrenci ve personel için çekici, sakin bir yemek yeridir. Taze hazırlanmış içki ve yemekler sunar. Öğleyin, Kolejin mutfağında üretilen pastalar satılır.
ü Saç bakımı ve Güzellik terapisi kolaylıkları
Halka ve öğrencilere saç bakımı ve güzellik terapisi tedavilerini sağlar.

c.Türkiye
Türk eğitim sisteminde örgün eğitimle (formal) yaygın eğitim (informal) arasında ayrım yapılmaktadır. Yetişkinlere yönelik eğitim ve yaygın eğitim, genel ve özel konulu kursları sunan Halk Eğitim Merkezleri ile devletin değişik meslek eğitimi kurumlarını kapsamaktadır. Yaygın eğitim alanına, program ya da kurs sunan özel kurum ve kuruluşlar da girmektedir (T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, 2001). Türkiye’de yaygın eğitim kavramı, Milli Eğitimin genel hedeflerine ve ana ilkelerine uyum sağlayan ve devletin eğitim görevinin bir parçası olan bir alanı kastetmektedir. Yetişkin eğitimi ve yaygın eğitimle devletin eğitim olanaklarından yararlanamamış ya da herhangi bir diploma almadan okulu terk eden kesime, eğitim olasılıkları sunulmaktadır.

Yaygın eğitim, hem örgün eğitime koşut programlardan, hem de örgün eğitimden bağımsız programlardan oluşmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı, yetişkinlere yönelik eğitimi ve yaygın eğitimi aşağıdaki esaslarda tanımlamaktadır (Ministry of National Education, 2000).
Her vatandaşın okuma-yazma öğrenmesi ve eğitim eksikliklerinin giderilmesini için, sürekli eğitim olanaklarının sağlanması,
Her yurttaşa bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmelere uyum sağlayabilmesine yönelik eğitim olanaklarının yaratılması,
Yurttaşlara milli kültürün korunması, geliştirilmesi ve teşvik edilmesi için eğitim olanaklarının sağlanması,
Birlikte yaşama, dayanışma, karşılıklı yardımlaşma ve organize etme v.b. sosyal değerlerinin aşılanması,
Meslek becerisi kazandırabilmek için ekonomideki gelişmeler ve devletin istihdam politikasına uyum sağlayan eğitim olanaklarının sunulması,
Sağlıklı bir yaşam ve beslenme tarzının desteklenmesi,
Çeşitli alanlarda çalışan kitleye yaygın eğitimle ilgili gerekli bilgilerin ve olanakların verilmesi,
Boş zamanların üretken bir şekilde kullanılmasının desteklenmesi.

1977 yılında parlamento tarafından ilk kez (2089 no.lu kanun) Meslek Eğitimi kanunu çıkarılmıştır. 1986 yılında çıkarılan 3308 sayılı yasa ile ikili (dual) meslek eğitimi sistemi uygulamaya konmuştur. Ondan sonraki 1989 dönemi arasında çeşitli şehirlerin sanayi bölgelerinde işletmeler üstü eğitim atölyeleri kurulmuştur. Şu anda Türkiye’de yetişkin eğitimcileri için üniversite düzeyinde eğitim programı bulunmamaktadır. Bir diğer sorun da akademik düzeyde eğitim görmüş yetişkin eğitimcilerin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından atanamamalarıdır (Aydın ve Güntürk, 2003).

Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık Eğitimi Genel Müdürlüğüne bağlı Halk Eğitim Merkezlerinde Türkiye’de de yetişkinler eğitiminin halka açık olarak yapılmaktadır. Bir Halk Eğitim Merkezi müdürü ile bu proje kapsamında yapılan mülakatta bu eğitimin genel özellikleri üzerinde belirleme konuşmaları yapılmıştır. Bu mülakattaki konuşma özetler halinde aşağıya başlıklarla çıkartılmıştır:
Yetişkinler eğitimine Türkiye’de verilen önem: Yetişkinler Eğitiminin önemi ve gerekliliği yeterli düzeyde geçmişte ve günümüzde değerlendirilememiştir. Oysa burada “Yaşam Boyu Eğitim” söz konusudur. İlgili yasa bunu “formal ve informal eğitim” olarak tanımlamıştır.
Bu eğitimdeki hedef kitle : 14-44 yaş grubu arasındaki yetişkinler grubuna eğitim hizmeti verilmektedir. 14 yaşın altı zaten alınamaz, onlar zorunlu öğretim kapsamındaki okullarda eğitim almalıdırlar
Halk Eğitim Merkezlerinde görevli öğretmenler (yetişkin eğiticileri): Ülkemizde “yetişkin eğiticisi” yetiştiren hiçbir kurum yoktur. Halk Eğitim Merkezindeki öğretmenler üç değişik kaynaktan temin edilirler. i)Her hangi bir öğretim kurumundaki (ilköğretim okulu, lise, meslek lisesi v.b.) bir öğretmen saat ücreti karşılığı olarak bir paket programda görev alır. ii) Bir işletme, fabrika, her hangi bir firma v.b. kurumda başarısı kabul edilmiş bir eleman, örneğin bir mühendis, bir usta branşı doğrultusundaki bir paket programda yine ders saat ücreti karşılığında görevlendirilebilir. iii) Bakanlık, belli sayıda öğretmen kadrosu tahsis eder, bu kadro sayısınca, ihtiyaç duyulan dallarda Halk Eğitim Merkezine kadrolu öğretmenler alınır.
Soru: Bu öğretmenler, herhangi bir hizmet içi kursta andragoji doğrultusunda bir eğitime tabi tutulmakta mıdırlar ?
Cevap: Hayır böyle bir eğitime tabi tutulmamışlardır.
Yetişkin eğitici görevlerinden biri olan, ihtiyaç analizinin yapılış yöntemi;
Soru: Programlarınızı oluşturmak için nasıl bir ihtiyaç analiz yöntemi uyguluyorsunuz ?
Cevap: En son yapılan toplantıda öğretmenlerin alana çıkmaları konusunda karar alındı. Alana çıkacak öğretmen, gittiği evin kapı numarasını yazıp, evde kaç kişi oturduğunu, onların yaşlarını, okur-yazar olup olmadıklarını kayıt edecek. Bizde açılan kurslar hakkında bilgilendirip, onların katılıp katılmama isteklerini de yazacak
Verilen belgelerin geçerliği (başka kurumlarca denk kabul edilme sorunu): Bizim verdiğimiz belgeler iş yeri kurmada, iş yeri açmada geçerli değil, ancak bizde gördüğü eğitimin bir bölümünü ustalık belgesi alırken ve çıraklık eğitiminde saydırabiliyor. Sertifikalarla, sanki iş yerinde bir süre çalışmış gibi bir miktar muafiyet alıyor. Bir meslekle ilgili olmayanlarda ise, örneğin İngilizce eğitimi alıyor, ama bu belgenin kabul gördüğü bir anlayış yok. Kamu kurumları, bilgisayar için verdiğimiz belgeyi geçerli sayılıyor. Yani 180 saatlik dersin belgesi her tarafta geçerli sayılabiliyor. Yani branşların bir bölümü geçerli sayılıyor bir bölümü geçerli sayılmıyor. Kuruluşlar bazen kendi şartlarına göre ek, ilave hususlar istiyorlar.
Küçük yerleşim merkezlerinde (mahalle ve köylerde) açılan kurslar: Merkezden uzak bir yerde yapılacak bir çalışmada öğretmeni buraya görevlendiriyoruz. Öğretmen bölgeye uygun olarak programını yapıyor. Kendi içinde hem yönetici hem de öğretmen olarak görev yapıyor. Ama bize, merkeze bağlı çalışıyor. Biz yürütüyoruz, kendisine bir rehber öğretmen atıyoruz. O bölgeyi gezen bilen bir rehber öğretmenden yararlanıyor. Bize gelmeden önce sorunlarını bu rehberle çözüyor. Yapamadıkları varsa bize intikal ettiriyor. Yani bize bağlı çalışıyorlar. Yani orada okul yok tek derslik gibi öğretim yapılıyor
Bu model daha yararlı bir hale nasıl getirilebilir ? Genel Müdürlük, M.E.B bağlı, onun altında yedeğinde 3., hatta 4. derecede yer alıyoruz. Bu müstakil ve Başbakanlığa bağlı bir birim haline gelmeli, ve “insanımı topluma uyumlu vatandaş yapacağım”, “gelişen dünya şartlarına göre, onların eksik bilgilerini tamamlayacağım”, “istedikleri meslek dallarında eğitim almalarına, hayata atılmalarına fırsat vereceğim” türünde bağımsız eğitim politikalarına dönüşmeli. Bu ve benzeri hedeflerin kabullenilmesi ve hayata geçirilmesi lazım. Yani pek dile getirilmiyor ama, son derece önemli konular bunlar. Okuma- yazma gibi temel eğitim gibi, şu cahil kalan yetişkin kesiminde bir eğitim kapsamına, eğitim politikasına dahil edilmesi lazım
Bir Halk Eğitim Merkezinde yıllık bütçe miktarı: Örneğin görevli olduğumuz “…..” ilinde yaklaşık 1.5 trilyon. 1.5-2 trilyon arası. Şu ana kadar 1.5 trilyon harcamışım. Öğretmen ücretleri, maaşları, araç gereç alımı, diğer giderler… her şey. Yıl sonuna kadar yarım trilyon daha gider. Ortalama 2 trilyon kadar

Kaynaklar
Allen, J. E., Jr. (1970, February). Conference for all as the goal for secondary education. Paper peresenteed at the meeting of the national Association of Secondary School Principles, Washington, DC.
Aydın, H. ve Güntürk, R. (2003). Türkiye’de Yetişkin Eğitimi ve Yaygın Eğitim. Türkiye Araştırmalar Merkezi Vakfı, Duisburg-Essen Üniversitesi. Essen, Mart.
Aydın, G. ve Güntürk R (2003) Türkiye’de Yetişkin Eğitimi ve Yaygın Eğitim: International Perspectives in adult education.
Bernard, J.L (1984) Lernt Erwachsenen. Montreal: die Buchhandlung der Universitaet Montreal
Bolduc, P. (2004). Die Etappen des erwachsenen Lebens www.cam.org/~pb1948/andra.htm&prev
http://www.ataurk.net/cumh/halkevleri.html
Coombs, P.H. (1989). Formal and nonformal education: Future strategies. In C.J. Titmus (Ed.), Lifelong education for adults: An international handbook (pp. 57-60). New York: Pergamon Press.
Emfang Andragogie http://www.cam.org/)
Devlet İstatistik Enstitüsü Genel Nüfus Sayımı http://www.die.gov.tr/nufus/02012002T2.jpg
Ewert, D.M. (1989). Adult education and international development. In S.B. Merriam and P.M. Cunningham (Eds.), Handbook of adult and continuing education (pp. 84-98). San Francisco: Jossey-Bass.
Haendler, L. (1985) Einführung an der Erziehung der Erwachsenen. Boucherville: Gaetan Morin.
Hoyt, K.B. (1978). Refining the concept of collaboration in career education: Monographs on Career Education. Washington, DC:U.S.Office of Education.
Knowles, M.S. (1980). The modern practice of adult education: From pedagogy to andragogy (Rev. Ed.). New York: Association Press.
Lao, B. (2005) Secretary General of Andras, Estonia. Sokrates Grundvig Programme. Professional Standarts for Adult Education konulu Proje toplantısı sunusu (23-27 September). UK. Lancaster& Morecambe College.
LMC 2005-2006. Adult Course Guide. Lancaster&Morecambe Guide. UK.
Merriam, S.B. ve Brockett, R.G. (1997). The Profession and Practice of Adult Education. An Introduction. Jossey-Bass. U.S.A.
Paterson, R.W.K. (1979). Values, education and the adult. London: Routledge and Kegan Paul.
Perry, J. (2005). Project Co-ordinator. Sokrates Grundvig 2 Programme. Professional Standarts for Adult Education konulu Proje toplantısı sunusu (23-27 September). UK. Lancaster& Morecambe College.
Republic of Turkey. Ministry of National Education. (2000). Research, Planning and Coordination Board: national Education at the beginning of 2001. Ankara. December.
Siebert, H (2003) Didaktisches Handeln in der Erwachsenenbildung. Didaktik aus konstruktivistischer Sicht Luchterhand Verlag.
T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, (2001). Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı: 2002 Yılı Başında Milli Eğitim, Ankara.
http://www.andras.ee/


[*] Bu proje, Avrupa Komisyonundan sağlanan fonla (Sokrates Grundtvig 2 Learning Partnership Programınca) desteklenmektedir. Bu yayın sadece yazarların görüşlerini yansıtmakta olup, komisyon bilginin içeriğinden herhangi bir kullanma sorumluluğunu taşımamaktadır. Bu makale, Mersin Üniversitesi’nin ISSN 1305 5429 no.lu ve Sayı: 1, Yıl; 1 (2005), Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayındadır.

ADULT EDUCATION IN TURKEY[*]
Prof.Dr. Emel Ültanir & Prof.Dr. Y.Gürcan Ültanir
Educational Faculty of Mersin University-Turkey

Turkish educational system consists of three periods:
Primary period, secondary period and tertiary period (higher education). Although there are many kinder gardens within the elementary education, they play important roles only in large cities. Taking care of infants is the task of grandparents both in towns and villages. Figure 1 shows the general appearance of Turkish Educational System


Table 1 shows the ratio of schooling in the Primary -, secondary -, and higher education (M.E.B. Milli Egitim Sayisal Veriler 2003-2004).

Roughly
94.30
99.89
88.45
56.93
65.12
48.40
21.05
24.55
17.42
Net
90.68
95.47
85.68
39.06
42.74
35.24
11.62
12.68
10.52
(A=Sum of General B = male C = female)

With the analysis of the Turkish school systems, that must pay attention to the following school procedures:
In the Turkish educational system the universities have a special position. The families of school children have to plan their children’s higher educations from the first class of the primary school years. Because University means good job and good chances of occupations for young people.

Table 2 shows the number the applicants and the graduates of the high school, which they have been successful at the higher education after the University Entrance Examination. This comparison shows us the importance of the University Entrance Exams (see Milli Egt. Sayisal Veriler 2004):

Table 2 the number of the University students graduates who success at University Entrance Exam (regarding their applications of higher education in 2003).

Universities/faculties
Distance learning

Applicants number
Undergraduate
2 year program
Sum
Undergraduate
2 year program
Sum
Total.
1596879
181193
130305
311498
117465
77674
195139
506637

The elementary period of Turkish educational system is not compulsory. But kinder gardens are not free of charge. But the parents must pay for it.

Table 3 the situation of the elementary period in Turkey

The number of the kindergartens
total of the infants
Male children
Female children
Kinder gardens school teachers
total of the elementary period
13.692
358.499
186.912
171.587
19.122

The primary school in Turkey 8 years and compulsory. The children at the age of 6 have to go on the primary schools. In the first 2 years the children develop their arithmetical abilities in certain extent, addition to this they can learn reading and writing. Starting from 3.th grade the abilities and competences of the accommodation and integration develop in the society. Starting from 4.th grades, children meet with the branch teachers. Starting from 6.th grades students begin to learn natural and social lessons. Table 4 shows the numbers of the schools, the students and teachers in the primary period (M.E.B. Milli Egitim Sayisal Veriler 2003-2004).

Table 4 the numbers for primary period

The number of the primary schools
total of the pupils
Male children
Female children
Teachers
total of the primary period
36.117
10.479.538
5.558.225
4.921.313
384.029

After 8 year of compulsory education, there is an High School entrance examination. It takes place in the whole country and in a certain day. The students must succeed in this exam and they can go on various high schools according their examination scores. These are general High Schools, e.g. Scientific High Schools, Anatolian high schools, private High Schools and Vocational High Schools.
Table 5 shows the reasons that the basic school graduates prefer rather than some kinds of high schools.

Table 5; the numbers of the high school graduates, who applied and acquired in the school year of 2003 for entrance examination (Milli Egt. Sayisal Veriler 2004 s.214)

Kinds of High School
The number that applicant
The number of successful applicants
% percent
Classical (general) High school
221.310
19.062
8,6
Private high school.
3.519
1.303
37,0
Anatolian High school
65.549
31.844
48.6
Natural science high school
3.151
2.448
77.7
Religious High school
7.637
1.149
15.0

For the preparation of higher education entrance exam young people go on some private courses. This kind of education helps the students to overcome the difficulties of multiple choice exam take place in the entrance. Nearly ¾ three-fourth of young people attend private courses.

The entrance examination for universities takes place at the end of the summer semester on a certain day every year in May in the whole country. Only about the average of one- third of the applicants succeed in this exam.

Duration of the higher education in the Turkish universities is completely similar the European universities. Indeed at least 8 semesters until 12 semesters (in medical faculties).The 82 universities in Turkey have 457 faculties and 587 two-year vocational schools.

2. Adult Education and Formal Education in Turkey
*In Turkish education system, a discrimination is done between formal education and non-formal education. Formal education covers pre-school education, compulsory primary school, general education and secondary schools which cover high schools that give vocational education, it also covers university, vocational schools and higher education. Moreover, education related to the adults and non-formal education cover Public Relations Centers which give general and private courses, also covers different vocational institutions of government. Private institutions and organizations which give courses and present programs are in the cover of non-formal education.

*In Turkey, non-formal education concept covers the field which can adapt to the general targets and main principles of Ministry of Education and the education duty of the government. With adult education and non-formal education, educational opportunities are presented to the people who have never taken the advantage of governmental education or who have left the school without getting and diploma.

*Ministry of Education define the education related to the adults and non-formal education as it is mentioned below;
To provide continuous educational opportunities which give every single citizen the chance of being literate and satisfy their educational deficiencies.
To provide educational opportunities which give every single citizen the chance of adapting themselves to the scientific, technological, economical, social and cultural developments.
To provide educational opportunities to the citizens for the protection of national culture, development and encouragement.
To infuse of the citizen living together, solidarity, cooperation, organization and social values.
To support healthy life and nutrition.
To provide information and opportunities to the people who work in different fields about non-formal education.
Encouragement of using free time in a productive way.

Adult education and non-formal education are under the responsibility of Ministry of Education. In the structure of Ministry there is a Non-formal Education General Directorate which is responsible from non-formal education. This Directorate is responsible from the governmental institutions which give non-formal education and from the non-formal educational programs of the government. Beside that, there are some institutions which are not depended on the government. In other words, there is a private institution which gives education and non-formal education to the adults. The inspectation of that institution is done by another department of the Ministry which is called as General Directorate of Private Education Institutions.

It has been worked with German partners for the development of dual vocational education system. In the year 1983, beside the couragement of German-Turkish economical relationship of mid-sized trade , and to start vocational education and non-formal education projects, the Institution which was called as Berlin German -Turkish Economic Cooperation (Berliner Gesellschaft für deutsch-türkische wirtschaftliche Zusammenar-beit mbH-BGZ) was founded. In 1983, BGZ started meeting with the Ministry of Education to talk about the procedure problems. After that, with Turkish Handcraft Confederation a protocol, which was about the foundation of workshops which would be controlled by Turkish vocational association ,was signed. By this protocol, the first step was taken for the establishment of the dual vocational education system.

At present, in Turkey, educational program is not available for the adult trainers at university level. Ten years ago, there were programs at three Turkish universities for adult education students.

Public Training Centers have a widespread structure in country-wide in the field of non-formal education. In Turkey, there are 992 Public Training Centers, in those centers there are many course programs. Beside, literacy and cultural courses, there are also vocational courses.
The courses which are given in the Public Training Centers are gathered in three different sections. Those are:
1)Literacy courses
2)Vocational-technical courses
3)Social and cultural courses/activities
The courses, such as;
Wooden art
Computer courses
Bag production
Handcrafts
Leather works
Subjects related to foreign economy
Plumbing
Real estate consultancy
Photography
Journalism and communication
Caretaker, nursing
Secretaryship

Examples related to the socio-cultural subjects;
Motherhood
Courses related to the sports such as wrestling, boxing, basketball, athletism, rafting, skating, tennis, etc…)
Literature courses
Literacy courses
Music

The works of other Ministries and Governmental Institutions
Vocational education and non-formal education are among the duties of some ministries and institutions. For example, Federal Almanya İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun Türkiye deki karşılğı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü-İŞKUR dur.

İŞKUR is presented many different course programs about vocational education in countrywide.

Between the years of 1993 and 2002, 5.033 courses were organized and 91.407 citizens joined those programs and after the course they started their working life.

Universities
Universities and the Institutions of the Universities are among the services of non-formal education of the government. Non-formal education introductions are included to the programs of many universities.

INTERVIEW
Some sections from the following interview show the current situation of the adult education in the Turkish Educational system. These sections have some sub-titles:
1. The importance of the Turkish adult education;
2. the target group in the adult education;
3. the adult teacher training
4. the activities of adult teachers to determine for the educational needs;
5. Acceptance of certificate problems;
6. courses in small distinct (local) areas or in villages;
7. What kind of a Model had become more useful for the Turkish citizens? .
8. The budget of the public education center

The questions in the interview was asked to the director of the Public Education Center:

1. The importance of the adult education:
Question: What can you say to us about the importance of the adult education in the Turkish Educational system. I.e. one considers the adult education important? or in which mass?
Answer: In my opinion the importance of the adults education or further education, in-service education couldn’t and still can not be evaluated appropriately. What we mean here is the lifelong education. According to the law of Turkish Education, education was called as formal and informal.
Question: Indeed according to this law the adult education was called as informal education?
Answer: Yes.

2. The target group in the adult education
Question: To which groups of ages can the adult education possibilities be offered?
Answer: Between ages of 14 and 44
Question: Which groups of ages of them require the adult education more than the other target group?
Answer: people with 18-25 aging
Question: So according to your definition the middle adolescence belongs (between 15 and 17 years) to this target group?
Answer: Certainly. But we may not accept the group of ages under 14. This age group has to continue to 8 year compulsory education

3. The training of adult teacher
Question: In which institutes are the teachers of adult trained?
Answer: Unfortunately there are no such institutes in Turkey
Question: Where can you find the teachers, who work for this aim?
Answer: We can find our teachers from three different sources.
ü First: The teachers who work at primary schools, vocational schools or High Schools can work being paid over once per hour.
ü Secondly: The employees, officials or workers, who work for other institutes and who are successful in their work are invited for teaching. They teach here over once per hour. We pay them for each lesson.
Question: Are they the ones who haven’t attendant any seminar on andragogy or pedagogy?
Answer: No. None/none of them is trained as teachers.
ü Third: The Ministry of Education appoint a very small (a few) amount of teacher for us. But their number is rather small. We have 42 teachers here.

4. The activities for determining the needs of the teachers who work in Public Education Center:
Question: How can you make the analysis of the education needs?
Answer: Our teacher will visit districts for making needs analysis.
Question: Are these teachers involved in course concerning need analysis for education? What do they make these visits?
Answer: This issue was discussed in our last meeting. We told them to take notes about the house number, number of people in the family and their ages. Later on they will determine whether they are literate or not. And accordingly they will introduce our courses and register the ones who want to attend one of them. This shows also that we do not have necessary preparations for needs analysis.

5. The acceptance problems of certificate;
Question: You give a diploma or a certificate to the graduates. They are valid in the job market. Indeed are these certificates accepted?
Answer: These certificates taken from some other courses can be accepted as apprenticeship diploma while taking the mastery diploma. We also give certificate in language courses. However those are invalid for being foreign language teachers. Graduates of computer courses lasting 180 hours can make use of their certificates in job markets even in some official institutes.
Question: Do you have courses for health problems? e.g. is there a course for patient care?
Answer: No. only we offer some courses such as Mother and Child Health, hygiene or birth control. I mean within courses we give only information more concerning this matter within courses. Doctors from the state hospitals help us in these courses.

6. Courses in small populated districts or in villages
Question: The jobs of the teachers are not only in the Public Education Centers? Isn’t that so, is it?
Answer: We want the teachers who can be active within those districts. E.G. in Mersin. No populated areas are similar. Therefore we offer different possibilities for each different districts.
Question: So, are you ready to create a small unit for adult education in any populated area?
Answer: Exactly. There are some auditoriums that belong to the municipality in some districts. We appoint our teachers for these courses. They prepare their own syllabuses and they work depending on the Public Education Center. We appoint an advisor teacher who is familiar with the target environment. The teacher working with adults should solve the problems himself by the help of the advisor teacher.

7. What kind of model could be more useful for the Turkish citizens?
Question: I would like to ask you about the modal type regarding the Turkish reality and unemployment and integration problems of the Kurdish population in Mersin.
Answer: Turkey needs an independent organization for adult education. I mean an institute which is independent from Ministry of Education unlike today. Today the Public Education Centers depend on the central management for apprentice training in the Ministry of Education. Our powers are very limited. If this organization was only dependent on the Prime Minister, one could set politic goals for adults, further education freely, by evaluating today's work and living conditions in whole world. It could concern here the integration problems of the Inner migrants, vocational training offers, possibilities of occupation transformations etc.. For Mersin we want to make a co-operation work with the university, governorship and municipality for 4 or 5 years in the future.

8. The budget of the Public Education Center
Question: How much is your annual budget?
Answer: Approximately 1,5 million Dolar only for Public Education Center in Mersin. The salaries of the teachers, who work with us, the costs of the overtime, teaching materials etc. are all included.



[*] UK Lancaster&Morecambe College’de 23-27 Eylül 2005 tarihleri arasında yapılan toplantıda sunulmuştur